Izurde imitatzaileak
Aspalditik dakite zientzialariek izurdeek elkarrekin komunikatzeko gaitasun handia dutela.
2002/08/22
Algak ontzien poliestirenoa ordezkatzeko
Austriako Graz Teknologia Unibertsitatean, Alginsulate material biodegradagarria asmatu dute.
2002/10/17
Likenak poluzioaren adierazle
Likenek, orohar poluzioarekiko sentiberatasun handia dute, horregatik dira poluzio-mailaren adierazle egokiak.
2002/10/18
Laika, lehen txakur astronauta
Laika izeneko txakurra izan zen Lurrari buelta eman zion lehen izaki biziduna.
2002/10/31
Ozonoak ere kutsatzen duenean...
Karbono dioxidoak kutsatu eta negutegi-efektua sortzen duela jakingo duzue ziurrenik. Baina ba al zenekiten ozonoa ere kutsatzailea dela?
2002/11/29
Kate trofikoa edo elika-katea
Bizidunak elikaduraren ikuspuntutik duten erlazioaren arabera sailka daitezke. Sailkapen horretan bakoitzak bere maila du, baina maila horiek bata besteari lotuta daude segida bat osatuz, katea bat bailitzan. Horregatik erabiltzen da katearen konparazioa.
2003/02/19
Arrain handiak desagertzear
Ikerketa berri baten arabera, azken 50 urteetan arrain handien % 90 desagertu egin da itsasoetatik.
2003/06/04
Klonazioa
Fikziozko filmetan sarri samar ikusi izan ditugu klonak. Tramankulu batean sartu eta, segundo gutxiren buruan, sartu dena bezalako bi irteten dira, edo hamar, edo ehunka, berdin-berdinak guztiak. Baina hori zientzia fikzioa da? Albisteetan klonazio hitza entzuten dugunean filmetako eszena horri buruz ari dira?
2003/06/10
Klonazioa
Fikziozko filmetan sarri samar ikusi izan ditugu klonak. Tramankulu batean sartu eta, segundo gutxiren buruan, sartu dena bezalako bi irteten dira, edo hamar, edo ehunka, berdin-berdinak guztiak. Baina hori zientzia fikzioa da? Albisteetan klonazio hitza entzuten dugunean filmetako eszena horri buruz ari dira?
2003/06/10
Ekolokazioa: 6. zentzumena
Ekolokazioa izeneko sistemaren bidez, zenbait animalia ilunpean ‘ikusteko’ gai da.
2003/07/10
Dinosauro-espezie berria, ala zaharra?
Diplodocus-a ezagutzen duzu? Jurasikoan bizi izan zen dinosauro belarjale erraldoia, lepo eta buztan luzeak zituena? Orain haren arbaso bat aurkitu dute: Antetonitrus ingenipes-a, Diplodocus-a baino 65 bat milioi urte lehenago bizi izan zena.
2003/07/10
Munduko karraskaririk handiena
Ia bufalo baten tamaina duen karraskari bat identifikatu dute. Bai, bai, bufalo baten tamaina! 700 kilogramo inguru pisatzen ditu, 3 metro luze da eta 1,3 metroko altuera du.
2003/09/22
Munduko karraskaririk handiena
Ia bufalo baten tamaina duen karraskari bat identifikatu dute. Bai, bai, bufalo baten tamaina! 700 kilogramo inguru pisatzen ditu, 3 metro luze da eta 1,3 metroko altuera du.
2003/09/22
Udazken koloretsua
Dakizuenez, udazkena udaren ondorengo urtaroa da eta, beraz, ikasturte berria hasteko garaia. Horrez gain, gure baso eta herrietako zuhaitz gehienek hostoak galtzen dituzten urtaroa ere bada. Baina zerk eragiten du hostoak galtzea?
2003/10/24
Dinosauro-fosil gehiago
Beste dinosauro baten fosilak aurkitu dituzte Brasilgo Amazonian. Fosilak ehun milioi urte inguru bizi izan zen espezie batenak dira, lepo luzeko eta altuera handiko dinosauro belarjale batenak.
2004/01/21
Polena antzinako itsasontziak datatzeko
Nola jakin istripu baten ondorioz hondoratutako itsasontzi batek zenbat urte dituen? Ikerketa ugari egin dira naufragio edo hondoratzeen inguruan, eta, dirudienez, itsasontziko bertako polena aztertuta jakin daiteke itsasontzia noizkoa den.
2004/01/28
Koalak, uhartearen hondagarri
Australiatik hegoaldera dagoen Kanguru Uhartean hiru koalatik bi hiltzekotan dira. Izan ere, 1920ko hamarkadan sartu zituztenetik ugalduz joan dira, eta 30.000 daude gaur egun.
2004/03/10
Arratoiaren genoma
Zientzialari-talde batek arratoiaren genoma deskodetu du lehen aldiz. Arratoiarena da ugaztunen artean deskodetzen den hirugarren genoma, gizakiarenaren eta saguarenaren ostean.
2004/04/13
Burdina eta imana hegaztiak garbitzeko
Fuel-olioz zikindutako hegaztiak garbitzeko, ohiko detergenteez gain, beste metodo bat ere bada. Funtsean, zikindutako hegaztia burdin hautsez estaltzean datza.
2004/04/15
Katuak 9.500 urte gizakiaren aldamenean
Zipreko Neolito Garaiko herrixka batean, gizon gazte baten hilobian, metro-erdi eskasera, katu baten hezurdura osoa aurkitu dute.
2004/04/22
Inurriak abeltzain
Guk animaliak jezten ditugu, baina inurriek ere antzekoa egiten dute landare-zorriekin.
2002/01/15
Kabernikolen moldaketak
Kobetan bizi diren landare eta animaliei kabernikola deitzen zaie. Erabat kabernikola diren animalietan oso ohizkoa da kolore zurixkak izatea. Zergatik?
2002/01/15
Elefante itzelak
Elefanteak, maiz, 6 tonatik gorakoak izaten dira.
2002/04/08
Landareak zuhaitzen adarretan zintzilik
Hainbat landare airetik bizi dira.
2002/04/08
Ar ala eme?
Ostrak komeni denean ar eta komeni denean eme dira.
2002/04/08
Pasmo-belarra
Pasmo-belarrak zein koloretako loreak ditu?
2002/04/08
Txantxangorriak (+ audioa)
Txantxangorriek neguari kolorea ematen diote. Baina doinua ere ematen diote, edozein ordutan kantatzen baitute, baita ordu txikietan ere.
2002/04/08
Etorri dira enarak (+ audioa)
Enaren joan-etorriak.
2002/04/05
Elefanteen belarriak
Belarriak ikusita elefanteek entzumen ona dutela pentsa genezake.
2002/05/07
Patata-zomorroa
Patata Ameriketatik ekarri genuen ezta? Bada, patata-zomorroa ere bai.
2002/05/14
Asun-erresumina
Nork ez du jasan noizbait asun edo osinen erredura?
2002/05/28
Burruntziak
Hegan egin eta maniobratzeko ahalmena izugarria dute, baina aurretik urpean bizi izan dira burruntziak.
2002/05/28
Milazka
Zenbait aintziratan eta itsasertzean lurra gazia izan ohi da askotan. hainbat hobe milazkarentzat.
2002/06/11
Armiarma deigarriak
Animaliak kolore deigarriez baliatzen dira bikotekidea erakartzeko edo arriskuaren berri emateko. Edo ez?
Gasteracantha armiarmak bai behintzat!
2002/06/18
Txantxikuen arrautzak (+ audioa)
Landa-guneetan edo inguruan ura dagoen tokiren batean bizi bazara, udan txantxikuak entzungo zenituen, seguru.
2002/07/09
Hagin pozoitsua
Hagina klima fresko eta hezeko tokietan hazten den zuhaitza da. Baina hagina ezaguna da zuhaitz pozoitsua delako.
2002/07/09
Inurrien hilerriak
Inurritegian guztia oso ondo antolatuta egoten da, baita 'hilerriak' ere.
2002/07/16
Arrain bakartiak
Animalien portaerari buruz bi gauza gutxienez esan daitezke: animalien portaera ohikoena ingurura ondoen egokitzen dena dela eta gauzak gehienetan ez direla diruditen bezain sinpleak.
2002/07/24
Tasmaniako deabruaren xarma
Ez uste martsupialio denek itxura samurra dutenik! Begira bestela tasmaniako deabruari!
2002/08/12
Lertxun goiztiarrak (+ audioa)
Urte osoan eguraldi ona nahi duten txoriak badoaz Afrikara! Lertxunak dira goiztiarrenetakoak.
2002/08/23
Negua udan
Gurean landareak udan loratu eta hostotzen dira, neguko hotzak amaituta, udan bero eta heze egiten baitu.
2002/08/27
Gekoak, oihanetako eskalatzaile finak
Gekoak sugandilen antza duten narrastiak dira. Intsektuak janez bizi dira eta mundu osoko oihan askotan aurki daitezke.
2002/09/04
Itsasoko suge pozoitsuak
Sugeak Lurreko kontinente guztietan aurki daitezke Antartikan izan ezik. Baina suge lurtarrez gain, badaude itsasoan bizi diren sugeak ere.
2002/09/26
Ezetz honen moduko trebetasunik izan!!
Toxotes generoko arrainak Asia ekialdean aurki daitezke, ur uherretan.
2002/10/07
Onddoak, udazkeneko fruituak
Udazkena entzuten dugunean burura etortzen zaizkigun gauzak euria, haizea eta lurrera erortzen diren hostoak badira ere, garai honetan badago besterik ere: onddoak.
2002/10/16
Har espioiak
Intsektu askoren bizitzan, har bezala igarotzen duten denboran eginbehar garrantzitsuena jatea da.
2002/10/22
Horiek bai ar txikiak!!
Zientzialariek oso gutxi dakite Tremoctopus violaceus deritzon olagarroari buruz.
2002/10/29
Kolibriak
Kolibriak, munduko hegazti txikienak izateaz gain, badituzte beste hainbat bitxikeria
2002/11/12
Itsas txakur azkarrak (+ audioa)
Orkak itsas txakurren harrapariak dira. Baina ez guztiak, orka-talde jakin batzuk baizik. Eta hara!
Orka-talde horiek igortzen dituzten soinuez baliatuta bereizten dituzte itsas txakurrek.
2002/11/19
Erretxina: inurrien antibiotiko
Gizakia ez da antibiotikoak erabiltzen dituen bakarra. Inurriek ere erabiltzen dituzte antibiotiko naturalak.
2003/01/07
Gepardoak ere bereari eutsi
Inori ez zaio gustatzen derrigorrean bere bizimodua utzi eta beste bat hartu beharra. Gepardoari ere ez.
2003/02/28
Labezomorroa, higuingarria bezain txundigarria
Zuek, gaztetxoak izanik, seguruenik ez duzue labezomorroen berri handirik izango. Baina, galdetu, galdetu zuen guraso edo aiton-amonei!
2003/03/17
Suge hegalariak
Chrysopelea generoko sugeak suge hegalari izenez ere ezagutzen dira. Zer, hegan egiten duten bakarrak hegaztiak zirelakoan?
2003/06/10
Biolumineszentzia: argia igortzen duten bizidunak
Naturan ez dira asko argia igortzeko gaitasuna duten bizidunak. Guretzako ezagunena ipurtargia den arren, badira argia ematen duten intsektu gehiago ere, baita arrainak eta landareak ere.
2003/07/09
Saguzar arrantzalea
Saguzarrek, espeziearen arabera oso elikadura desberdina dute. Baina imajinatzen al duzue arrainak jaten dituen saguzarrik?
2003/07/10
Inurriak gotorlekuan
Hori dirudite Pseudomyrmex ferruginea espezieko inurriak, arantza ikusgarridun akazietan bizi baitira bata besteari laguntza ematen. Hau da, mutualismoan (sinbiosia ere esaten zaio).
2003/08/26
Inurriak gotorlekuan
Hori dirudite Pseudomyrmex ferruginea espezieko inurriak, arantza ikusgarridun akazietan bizi baitira bata besteari laguntza ematen. Hau da, mutualismoan (sinbiosia ere esaten zaio).
2003/08/26
Ornogabe txikien urrutirako bidaia
Uretako animaliatxo askok milaka kilometro bidaiatzen du, baina hegan egin gabe eta urik gabeko lurrak zeharkatuz. Nola, ordea?
2003/09/19
Non daude marigorringoak?
Non sartzen dira udaberri eta udan bazter guztietan agertzen diren marigorringoak?
2003/10/22
Sator-itxurako arratoia
Hegaztien eta beste zenbait animaliaren orientatzeko sen aparta ezaguna zuten ikertzaileek, ez ,ordea, sator-itxurako arratoi hauena. Sator-arratoi horiek ez dute begirik, baina usaina eta oreka Lurraren eremu magnetikoarekin konbinatuz aukeratzen dute lurrazpian jarraitu beharreko norabidea.
2004/01/23
Usoen iparrorratzak
Nola demontre orientatzen dira usoak? Usoek Lurraren eremu magnetikoaren laguntza dute alde batetik bestera mugitzeko. Horrez gain, Eguzkiaren ibilbideari erreparatzen diote. Eta errepide, trenbide eta errekak erabiltzen dituztela ere ikusi dute.
2004/02/12
Gerri-txoriak ere taldeka
Gerri-txoriak zuhaitzen enborretan gora eta behera ibiltzen diren txori intsektiboroak dira.
2004/03/15
Zeruko bidaiariak
Udazken aldera hegaztien pasea ikusten da Euskal Herriko toki askotan, konturatu zarete inoiz? Bai; hegazti migratzaileak dira han zeruan ikusten ditugunak, eta ugaltzen diren tokitik negua igarotzen duten lekuetara ari dira migratzen.
2007/10/04
Landare karniboroak
Herri-mitologiak, zineak eta ezjakintasunak landare karniboroak izugarri eta, askotan, giza jale gisa erakutsi dizkigu, baina, gizakiaren zorionerako, hori ez da horrela.
2002/01/16
Espezien bertuteak
Espeziak ia-ia saltsa guztietan gehitzen dira.
2002/04/05
Toki guztietan daude!
Intsektuak ez dituzula gogoko? Hobe duzu eurekin adiskidetzea, asko dira eta; gainera, gehienek ez digute kalterik egiten
2002/04/16
Hainbeste beldur hain zomorro txikiari
30.000 armiarma-espezie baino gehiago daude. Berriz ere garrasi egingo du batek baino gehiagok! Baina gogoratu, spiderman beti laguntzeko prest izaten da.
2002/04/16
Tximinoa eta gizakia: non dago ezberdintasuna?
Gizakiaren eta txinpantzearen geneak berdinak dira % 98,7an. Beraz, nola da posible hain animalia ezberdinak izatea?
2002/04/18
B-15 iceberg izugarria
B-15 icebergak Antartikako bizidunen elika-katean badu eragina.
2002/04/26
Dinosauroen amaiera
Dinosauroek 165 milioi urte baino gehiagoz menderatu dute mundua. Meteorito batek dena hankaz gora bota zuen arte…
2002/05/09
Animalia-arrasto zaharrena
Zu duela zenbat urte jaio zinen? Lehenengo pertsona, berriz, duela 4 bat milioi urte sortu zen. Eta munduko lehen animalia? Zein da animalia-fosilik zaharrena?
2002/05/10
Beluga baleek ere minbizia dute
Minbizia gizakion gaixotasun larria da, askotan hilgarria. Baina animaliek ere izan dezakete minbizia, beluga baleek kasu.
2002/05/16
‘Pride of Bilbao’ itsasontzi komertzialak ozeanoa aztertzeari ekin dio
Ozeanoaren bihotza hobeto ezagutzen saiatuko da Portsmoth-Bilbo itsas ibilbidea egiten duen P&O barku komertziala.
2002/06/06
Oihan ikaragarria
Amazonia da munduko oihanik handiena… baina urtetik urtera txikitzen ari da.
2002/06/13
Animalien mozorroak
Animalien munduan Inauteriek urte osoa irauten dute. Batzuek beren harraparietatik babesteko hartzen dute itxura berezia, beste batzuek beren harrapakinetara oharkabean hurbiltzeko, eta beste zenbaitek, bikotekidea erakartzeko.
2008/03/12
Bizidunen erreinuak
Bizia non nahi dago gure planetan. Adituen arabera, 13 milioi espezie inguru daude munduan. Biologoek, beraz, badute nahikoa lan munduko izaki bizidun guztiak identifikatzen.
2008/04/09
Zer zerikusi dute saguzarrek, izurdeek eta igel honek?
Amolops tormotus izena du zientzialariak harritu dituen Txinako igelak. Uharretako belarri ahurreko igela ere deitzen diote.
2008/05/08
Zer zerikusi dute saguzarrek, izurdeek eta igel honek?
Amolops tormotus izena du zientzialariak harritu dituen Txinako igelak. Uharretako belarri ahurreko igela ere deitzen diote.
2008/05/08
Gamelu-esnea probatu nahi?
Gamelu-esnea ez da batere ezaguna gure inguru hauetan, baina herrialde askotan, ezaguna izateaz gain, preziatua ere bada
Mendebaldeko Saharatik Mongoliara, gora egin du gamelu-esnearen eskaerak. Alabaina, ez dago eskaera hori asetzeko adina esne.
2008/05/28
Simetria animalien erreinuan
Ordena ederra omen da. Adierazpen horrekin ados egon ala ez, badirudi oreka eta proportzioa erakargarriak direla.
2008/08/13
Ugaztunek usaintzen ote dute ur azpian?
Duela gutxi arte uste zuten ugaztunak ez direla gai ur azpian usaintzeko. Baina aurreko baieztapen horiek guztiak zalantzan daude orain, sator bati esker.
2008/11/12
Zer izan zen lehenago, oiloa ala arrautza?
Seguru behin baino gehiagotan bururatu zaizuela galdera hori, edo, bestela, nonbait entzungo zenuten.
2008/11/19
Krokodiloaren bihotza
Ugaztunen eta txorien bihotzen antzera, krokodiloaren bihotza odola ponpatzeko muskulua da.
2008/12/03
Gizakiaren babesaren bila
Animalia basatiek ihes egiten dute gizakiren bat inguruan sumatu orduko, eta ez da harritzekoa: ez dakite nor den ehiztaria eta nor ez;
2009/11/19
Ugaztunen "haurdunaldiak"
Haurdunaldietatik haurrak jaiotzen dira. Eta haurrak pertsonak dira. Hortaz, pertsonak ez diren animaliak ezin dira haurdun egon! Umedun edo ernari daudela esaten da.
2010/07/08
|
