Lurraren zientziak >>
Artikuluak (25)
Sumendi bila sateliteekin
Lurrikarekin gertatzen den bezala, sumendiak noiz jardungo duten aurrez jakin nahian ibiltzen dira ikertzaileak. Eta badirudi helburu horretarako metodo berria aurkitu dutela: satelite bidezkoa.
2002/07/11
Ongi babestutako planeta
Kanpo-erasoez babesteko Lurrak badu babes izugarri on bat: atmosfera, hain zuzen.
2002/07/24
Itsasoko olatuen burbuilei adi
Zein lasaigarria den itsasoa entzutea, olatuak nola hausten diren ikusi... Bada, orain, ikertzaile batzuk olatuen musikaren misterioa agerian utzi dute.
2002/08/26
Zer hotza hor goian!
Gora joanez, Eguzkira hurbiltzen gara. Orduan, beroago egin beharko luke! Ba ez…
2002/08/28
Itsasoko energia elektrizitatea sortzeko
Noizbait pentsatu al duzu itsasoak duen indarra elektrizitatea sortzeko erabili daitekeela?
2002/11/07
Mundu argia
Kale, etxegune, urbanizazio, auzo… berriak egiten ditugunean kaleko argiak jartzen ditugu. Baina inoiz pentsatu al duzue zenbat argi erabiltzen den horretarako? Nahikoa ote den, gutxiegi, gehiegi?
2002/11/27
Ozonoak ere kutsatzen duenean...
Karbono dioxidoak kutsatu eta negutegi-efektua sortzen duela jakingo duzue ziurrenik. Baina ba al zenekiten ozonoa ere kutsatzailea dela?
2002/11/29
Aral Itsasoa portutik geroz eta urrunago
Aral Itsasoa izena duen arren, aintzira bat da, ur gaziko aintzira. Asiako mendebaldean kokatua dago, Uzbekistanen eta Kazakhstanen artean. Eta argazkietan ikus daitekeen bezala lehortzen ari da.
2003/07/30
Algorri, geologoen altxorra
Zumaiako Algorri hondartza oso da polita, baina mundu osotik hara joaten diren geologoak ez dira paisaiagatik joaten, beste zerbait bilatzen dute. Hain juxtu, Zumaia eta Deba arteko kostan dauden geruzek erakarrita joaten dira. Geruza horietan, Lur planetaren historiaren zati handi bat dago gordeta.
2006/12/19
Milazka
Zenbait aintziratan eta itsasertzean lurra gazia izan ohi da askotan. hainbat hobe milazkarentzat.
2002/06/11
Lurrikarek ibaiak ureztatzen dituzte
Lurrikara indartsuen ondoren, inguruko ibaiek ur-emari handiagoa izaten dute. Euria egin izan balu bezala.
2003/03/25
Urakanak, a zer haize-zurrunbiloak
Urakanak izugarri eguraldi txar eta bortitzeko guneak dira. Ezaugarri bereizienak haize izugarri bortitzak eta eurite gogorrak dira.
2002/01/22
Su-jaurtitzaileak
Guk heltzeak sutan berotzen ditugu, baina nondik sortzen da sumendietako laba gori-goria?
2002/04/16
Bizi-iturria
Jan gabe pasatzea zaila da oso, baina edan gabe?
2002/04/16
Hareaz eginiko gaztelutik zure ordenagailura
Hareak gauza asko egiteko balio du… eta ez gazteluak bakarrik! Harearen silizeak erabilera gehiago baditu.
2002/04/16
Sua, sua... su polita
Suak argitu egiten gaitu, berotu ere bai, baina...
2002/04/16
B-15 iceberg izugarria
B-15 icebergak Antartikako bizidunen elika-katean badu eragina.
2002/04/26
Bizi-bizirik dagoen Lurra
Lurra ez da ez handiena, ezta txikiena ere. Arrunta al da? Ezta pentsatu ere!
2002/05/09
Dinosauroen amaiera
Dinosauroek 165 milioi urte baino gehiagoz menderatu dute mundua. Meteorito batek dena hankaz gora bota zuen arte…
2002/05/09
Animalia-arrasto zaharrena
Zu duela zenbat urte jaio zinen? Lehenengo pertsona, berriz, duela 4 bat milioi urte sortu zen. Eta munduko lehen animalia? Zein da animalia-fosilik zaharrena?
2002/05/10
Molekula nahasiak!
Solidoak, likidoak eta gasak molekula txikiz osatuta daude. Gasak osatzen dituztenak, ordea, ez dira ikusten errazenetakoak!
2002/05/27
Uraren metamorfosia
Izozten denean, ura nahiko nabarmen aldatzen da.
2002/05/29
‘Pride of Bilbao’ itsasontzi komertzialak ozeanoa aztertzeari ekin dio
Ozeanoaren bihotza hobeto ezagutzen saiatuko da Portsmoth-Bilbo itsas ibilbidea egiten duen P&O barku komertziala.
2002/06/06
Algorri, geologoen altxorra
Zumaiako Algorri hondartza oso da polita, baina mundu osotik hara joaten diren geologoak ez dira paisaiagatik joaten, beste zerbait bilatzen dute. Hain juxtu, Zumaia eta Deba arteko kostan dauden geruzek erakarrita joaten dira. Geruza horietan, Lur planetaren historiaren zati handi bat dago gordeta.
2007/12/14
Euskal Herriko harrietako zuloak
Haitzuloak, Lurraren barnera sartzeko atariak, iluntasun isilaren erresumak, izaki bitxien bizilekuak... Toki ‘misteriotsu’ horiek sarritan agertzen dira Euskal Herriko haitzetan.
2008/09/24
|
|
Lurraren zientziak >>
Bitxikeriak (9)
Handitzen doan mendia
Everest mendia bost zentimetro handitzen da urtero!
2002/08/07
Urpeko uhartea
Uhartea urpean? Nola liteke hori? Egia esan, ezin liteke, baina titulu hori erabili dugu hainbat aldiz azaleratu eta urperatu den uharteaz hitz egiteko. Ferdinanda, Julia, Graham… deitu izan diote.
2002/11/26
Mondmilch likidoa Ernion
Arantzadi Zientzi Elkarteko espeleologoek mondmilch-erreka bat aurkitu dute Ernio mendiguneko lur azpiko galeria batean.
2004/03/23
Munduko tokirik hotzena
Lurrean inoiz neurtutako tenperaturarik baxuena -88,3 ºC da. Neurketa hori 1960ko abuztuaren 24an egin zen Hego poloan, eta, hori dela eta esaten da Antartika dela lurreko lekurik hotzena.
2008/01/16
Sahara, munduko basamorturik handiena, berde-berdea zen lehen!
Ipar Afrikan dago Sahara, munduko basamorturik handiena. Marokon, Algerian, Tunisian, Libian, Egipton, Sudanen, Txaden, Nigerian, Malin eta Mauritanian zabaltzen da. Harea-dunek, harri-basamortuek, buztinezko eta legarrezko lur-basamortuek osatzen dute Sahara.
2008/04/04
Mineralen errekorrak
Egunerokoan sarri erabiltzen ditugu mineralak, askotan konturatu ere egin gabe. Hamaika mineral daude, batzuk benetan bereziak, eta berezitasun horrek egiten ditu guretzat baliagarriak. Errekorrak egiten dituzten mineralak ezagutzeko prest zaude?
2008/07/30
Aiako Harria, granitozko mendi bakarra Euskal Herrian
Euskal Herrian herrialde guztietan ditugu inguru menditsuak: mendi garaiak, txikiak, arrokatsuak, landaretzaz estaliak... eta denetan bereziena Aiako Harria da, ez baitago gure lurraldean horren parekorik.
2008/08/20
Hotz handiegiarekin, elurrik ez?
Badakigu elurra egiteko eguraldi hotza behar dela, baina zergatik esaten da, orduan, "ezin du elurrik egin, hotz handiegia egiten du eta"?
2008/12/10
Everest baino hurbilago izarretatik
Lurraren nukleoa gure oinen azpian dago, oso urruti. Everest da Lurreko mendirik garaiena, baina ez da nukleotik urrutien dagoen puntua.
2010/08/10
|
|
Lurraren zientziak >>
Esperimentuak (6)
Ura eta presioa
Noizbait entzungo zenuen urak aplikatzen zaizkion indarrak transmititzen dituela. Ados. Baina nola froga daiteke hori? Joko erraz honekin, adibidez.
2002/10/31
Ura distilatzen
Herrialde askotan ur gezaren eskasia oso arazo larria da. Edateko ura itsasoko ura distilatuz lor daiteke, baina prozesua oso garestia da. Hala ere, badago etxean ura distilatzeko modu erraz bat; nola egiten den ikusi nahi duzu?
2002/11/15
Osmosia
Saia gaitezen osmosia ulertzen. Horrek lagundu egingo digu azaltzen zerbait gazia jan ostean zergatik izaten garen egarri.
2004/03/05
Mendigintza kutxa batean
Plaka tektonikoak lurrazala eratzen duten puzzle-pieza modukoak dira, eta etengabe mugitzen dira. Mendiak plaken indarren ondorioz nola sortzen diren era sinplean ikusteko, etxean egin ditzakegu mendiak.
2007/10/10
Nola egiten da harea?
Haizeak eta ur-korronteek arrokak elkar kolpatzea eragiten dute; ondorioz, harri-puskak egiten dira, eta puska horiek batak bestea jota, puska txikiago bilakatzen dira. Azkenean, puskak hain dira txikiak, ezen harea edo hautsa sortzen baita.
2007/11/07
Uretan fresko-fresko
Udako egun bero batean, zergatik dago ura hondarra baino freskoagoa?
2009/08/07
|
|
Lurraren zientziak >>
Nola funtzionatzen du (4)
Nola funtzionatzen du Gatzaga batek?
Diapiro izeneko formazioetan, gatzetan aberatsak diren lurperatutako arrokak azalerantz mugitzen dira, gainean dituzten geruzak zeharkatuta. Lur azpiko ura eta gatzak kontaktuan jartzen direnean, gatzak disolbatu egiten dira uretan.
2008/01/25
Arkeologia
Iragana berreraikitzen saiatzen da arkeologoa. Edozein motatako aztarnak bilatzen ditu, eta aurkitzen dituenak izendatu egiten ditu. Arkeologoarena egingo dugu guk ere.
2009/05/20
Zergatik egiten dute ebakia orriek?
Inoiz gertatu zaizu esku artean duzun orriaren ertzetik atzamarra edo eskua pasatu eta, zast!, orriak zauritxo bat egitea? Ziur naiz baietz!PaperarekiPaperarekin ebakin ebaki
2010/04/20
Nola neurtzen da lurrikara bat?
Lurrikara batean, Lurraren azala astindu egiten da, eta, horrekin batera, lurraren gainean dagoen guztiak —zuhaitzak, eraikinak, eraikinen barruko altzariak eta abar— dar-dar egiten du...
2010/04/23
|
|
|
